BÀI DỰ THI: ĐẠI SỨ VĂN HÓA ĐỌC TỈNH NINH BÌNH NĂM 2026
Họ và tên: Vũ Bảo Chi
Lớp: 8A
Trường: THCS Giao An
Câu 1:
Bài làm
“Sách” từ bao đời không chỉ là tiếng nói phản ánh hiện thực mà còn là nguồn khơi dậy những giá trị sống cao đẹp trong mỗi con người. Có những cuốn sách đến với bạn đọc bằng kịch tính, bằng xung đột dữ dội, tuy nhiên cũng có những cuốn sách chạm đến trái tim bằng sự lặng lẽ, tinh tế hoặc những giá trị nhân văn mà cuốn sách truyền cảm hứng đến người đọc. “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long cũng là cuốn sách mang tính nhân văn cao. Tác phẩm đã không xây dựng những con người phi thường, những hoàn cảnh éo le mà khắc họa lên vẻ đẹp bình dị của những con người âm thầm cống hiến cho đất nước. Nổi bật trong đó chính là hình ảnh “anh thanh niên” làm công tác khí tượng trên đỉnh núi Yên Sơn. Nhân vật “anh thanh niên” đã truyền cho em niềm cảm hứng mãnh liệt về lối sống tích cực, sống có trách nhiệm với xã hội, chính sự hy sinh thầm lặng của chàng trai trẻ đã khơi dậy khát vọng cống hiến vì sự phát triển của đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong em.
Điều đầu tiên điều đáng chú ý ở nhân vật này là, trước hết anh thanh niên hiện lên như một minh chứng sinh động cho khả năng vượt lên hoàn cảnh sống tích cực và có ý nghĩa lớn. Sống trên đỉnh núi Yên Sơn cao hơn 2600m, xung quanh bốn bề chỉ có cây cỏ và mây mù lạnh lẽo, vì là sống một mình nên anh phải đối mặt với sự cô đơn.
Thế nhưng cho dù hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt cũng không làm người con trai ấy trở nên bi quan, chán nản, thu mình lại, trái lại nó còn làm nổi bật sức sống nội tâm mạnh mẽ của con người này. Anh chủ động tạo niềm vui cho cuộc sống của mình như: trồng hoa, nuôi gà, đọc sách… Và đặc biệt anh luôn mở lòng và chào đón những vị khách bất chợt ghé thăm. Những việc làm tưởng chừng nhỏ bé ấy lại mang ý nghĩa sâu xa, chúng cho thấy một con người lạc quan, luôn yêu đời và có niềm say mê to lớn với công việc của mình. Chính chi tiết ấy đã thể hiện rằng thái độ mới là yếu tố quan trọng quyết định giá trị của cuộc sống, chứ không phải hoàn cảnh.
Hình ảnh anh thanh niên trong “Lặng lẽ Sa Pa” không chỉ truyền tải năng lượng tích cực cho em mà truyền tới bạn đọc, khơi dậy lối sống lạc quan, luôn yêu đời trong mọi hoàn cảnh. Hình ảnh anh thanh niên còn là hiện thân tiêu biểu của ý thức trách nhiệm trong công việc: “đo gió, đo mưa, đo mây, đo chấn động mặt đất…”. Công việc của anh thoạt nhìn thì có vẻ thầm lặng, thế nhưng thực chất lại có sự gắn bó mật thiết với đời sống sản xuất và chiến đấu của đất nước. Những con số mà anh thu thập được chính là cơ sở để dự báo thời tiết, phục vụ cho nông nghiệp và quân sự.
Nhận thức được ý nghĩa ấy, anh đã làm việc với tinh thần cao độ, không một phút lơ là. Cho dù trong những thời điểm vô cùng khắc nghiệt, “một giờ sáng giữa đêm đông giá lạnh”, chỉ một chi tiết ấy cũng đủ thể hiện anh là con người có trách nhiệm với xã hội, với công việc. Điều đáng quý hơn đấy là anh không xem công việc như một nghĩa vụ nặng nề mà coi đó như một phần không thể thiếu trong cuộc sống: “Công việc của cháu gian khổ thế đấy”. Câu nói tưởng chừng đơn giản những sâu bên trong lại ẩn chứa một triết lí sống sâu sắc. Con người sẽ chỉ thực sự sống ý nghĩa khi tìm thấy giá trị của mình trong sự cống hiến và khi họ hiểu được ý nghĩa của công việc mình làm,họ sẽ làm bằng cả trái tim.
Từ góc nhìn rộng hơn, anh thanh niên không phải một cá thể đơn lẻ, mà đại diện cho một lớp người đang âm thầm góp phần làm nên diện mạo đất nước. Điều này được củng cố qua sự xuất hiện của các nhân vật khác như “ông họa sĩ”, “cô kỹ sư trẻ”. Ông họa sĩ già – người từng trải và nhạy cảm đã nhận ra ở thanh niên một vẻ đẹp của con người trong lao động, của những tâm hồn lặng lẽ mà không tầm thường
Còn cô kỹ sư trẻ đang đứng trước ngưỡng cửa của cuộc đời cũng đã tìm thấy ở anh thanh niên một bài học lớn về lý tưởng sống. Cuộc gặp gỡ ngắn ngủi trên đỉnh Yên Sơn không chỉ là một cuộc trò chuyện tình cờ, mà còn là sự thức tỉnh trong nhận thức của cô gái trẻ trước một con người sống giản dị mà cao đẹp. Cô hiểu rằng giá trị của tuổi trẻ không nằm ở những mộng tưởng xa xôi hay những hào nhoáng bề ngoài, mà là ở sự sống, ở sự cống hiến hy sinh thầm lặng cho đất nước.
Thanh niên đã giúp cô thêm vững tin vào con đường mà mình lựa chọn thêm yêu nghề nghiệp và vẻ đẹp của cuộc sống, trân trọng những người đang âm thầm làm đẹp cho cuộc sống, từ đó vẻ đẹp của anh thanh niên không chỉ dừng lại ở một cá nhân cụ thể mà còn lan tỏa thành biểu tượng cho thế hệ trẻ đó là những con người trẻ tuổi mang trong mình lý tưởng sống cao đẹp, sẵn sàng đặt lợi ích chung lên lợi ích của riêng họ chính là hiện thân của sự hy sinh và cống hiến thầm lặng cho xã hội, họ không cần được ca ngợi, chỉ lặng lẽ sống và cống hiến như những mạch nước ngầm âm thầm nuôi dưỡng sự sống cho quê hương, đất nước, qua hình tượng ấy, Nguyễn Thành Long đã gửi gắm một thông điệp sâu sắc, chính những con người bình dị nhất lại đang làm nên vẻ đẹp bền vững nhất cho cuộc đời. Điều khiến nhân vật anh thanh niên trở nên đặc biệt còn nằm ở chỗ anh là hiện thân của một quan niệm sống rất hiện đại nhưng cũng rất nhân văn. “Sống là để cho đi”. Giữa cuộc sống hôm nay, khi không ít người trẻ dễ bị cuốn vào vòng xoáy của vật chất, của sự nổi tiếng và nhiều giá trị bề nổi, hình ảnh anh thanh niên trong lặng lẽ Sapa càng trở nên đáng quý. Anh nhắc cho ta nhớ rằng hạnh phúc thật sự không nằm ở việc mình có bao nhiêu mà ở việc mình đã sống như thế nào. Một nơi xa xôi nhất, làm công việc bình thường nhất vẫn có thể trở nên phi thường nếu biết sống hết mình vì cộng đồng. Bởi vậy, nhân vật anh thanh niên đã để lại trong em niềm xúc động sâu sắc và sự ngưỡng mộ chân thành. Anh khiến em hiểu rằng trách nhiệm với xã hội không phải là điều gì quá lớn lao, mà nó được bắt đầu từ những việc nhỏ nhất như học tập nghiêm túc, sống tử tế, biết chia sẻ và không ngừng hoàn thiện bản thân mỗi ngày. Sống đẹp nhất không nhất thiết phải thật rực rỡ giữa đám đông mà đôi khi chỉ cần âm thầm tỏa sáng trong chính vị trí của mình. Và đó cũng chính là vẻ đẹp bất tử mà lặng lẽ Sa Pa muốn gửi đến người đọc. Vẻ đẹp của những con người lặng lẽ nhưng không hề nhỏ bé, bình dị mà vô cùng cao cả. Là một học sinh, em nhận thấy rằng bản thân cần học tập ở anh, trước hết là sự tự giác và trách nhiệm trong công việc từ anh. Anh không cần ai giám sát nhưng vẫn hoàn thành công việc đúng giờ, đúng trách nhiệm. Trong khi đó, bản thân em nhiều lúc vẫn học với tinh thần sợ cô kiểm tra. Điều đó cho thấy em chưa thực sự có trách nhiệm với tương lai của mình. Nhân vật anh thanh niên giúp em hiểu rằng học tập là vì mục tiêu của bản thân, vì mong muốn trở thành người có ích để cống hiến cho đất nước thay vì là để đối phó, em cũng học được ở anh, cách sống lạc quan trước những khó khăn trong cuộc sống hay học tập, đôi khi em sẽ gặp thất bại, áp lực điểm số hay những hiểu lầm với bạn bè, có những lúc em thấy tất cả mọi thứ thật tồi tệ và định bỏ cuộc, nhưng khi nghĩ đến anh thanh niên sống một mình giữa đỉnh núi giữa cỏ cây nhưng vẫn vui vẻ yêu đời, khiến em cảm thấy những vấn đề của bản thân thật nhỏ bé, khó khăn, không phải để ta đầu hàng, mà là thử thách giúp ta trưởng thành và hoàn thiện bản thân. Một điều nữa khiến em ấn tượng đấy là khát vọng cống hiến của anh. Anh sống không ích kỷ, chỉ nghĩ cho riêng mình mà luôn mong công việc của mình mang lại lợi ích cho mọi người. Đây là điều quan trọng đối với thế hệ trẻ hôm nay. Trên thực tế, các bạn trẻ thường đặt ra câu hỏi “mình sẽ nhận được gì?” thay vì đặt ra câu hỏi “mình đã đóng góp và có thể làm gì?”. Anh thanh niên đã dạy em cách đổi hướng suy nghĩ ấy. Khi sống với tinh thần cho đi, con người sẽ trưởng thành hơn, có giá trị và hạnh phúc hơn. Nguyễn Thành Long đã xây dựng nhân vật anh thanh niên bằng nghệ thuật tinh tế, anh như một bông hoa lặng lẽ giữa núi rừng Sa Pa không phô trương nhưng lại tỏa hương bền bỉ, nhan đề “Lặng lẽ Sa Pa” cũng mang nhiều ý nghĩa. “Lặng lẽ” không phải là im lìm, buồn tẻ mà là sự âm thầm cống hiến của những con người nơi đây giữa thiên nhiên Sa Pa thơ mộng, con người còn đẹp hơn cảnh vật. Anh thanh niên chính là biểu tượng cho vẻ đẹp âm thầm ấy.
Qua nhân vật anh thanh niên trong lặng lẽ, Sapa đã khơi dậy trong em khát vọng cống hiến và phát triển đất nước ngày càng phồn vinh, hạnh phúc. Em mong rằng bản thân có thể học được phần nào tinh thần ấy, sống chăm chỉ, có trách nhiệm hơn và cố gắng cống hiến cho quê hương, đất nước từ những điều nhỏ bé. Bởi cuối cùng một cuộc đời đẹp không phải là một cuộc đời rực rỡ mà là cuộc đời ta sống trong hạnh phúc và làm được nhiều điều có ích. Anh thanh niên trong lặng lẽ Sapa đã làm được điều ấy. Và chính vì thế anh mãi là nguồn cảm hứng hướng tới lối sống tích cực, có trách nhiệm với xã hội, khơi dậy khát vọng trong em, cống hiến và phát triển đất nước với em
Câu 2
Bài làm
Trong thời đại công nghệ số phát triển mạnh mẽ, mạng xã hội và các vấn các nền tảng trực tuyến đang trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống con người, đặc biệt là với học sinh, sinh viên và người trẻ. Bên cạnh những lợi ích về kết nối giải trí, công nghệ còn mở ra nhiều cơ hội to lớn để phát triển văn hóa đọc và lan tỏa tri thức trong cộng đồng. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy thói quen đọc sách truyền thống đang bị mài mòn khi giờ đây nhiều người dành thời gian cho điện thoại, các ứng dụng giải trí. Vì vậy, việc đề xuất những sáng kiến, giải pháp nhằm khuyến khích ứng dụng công nghệ và mang mạng xã hội để phát triển văn hóa đọc là vô cùng cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn, sâu sắc.
Trước hết chúng ta cần hiểu rằng văn hóa đọc không chỉ là việc đọc sách mà còn là thói quen, nhu cầu và thái độ trân trọng tri thức của mỗi người, một xã hội có văn hóa đọc, phát triển là một xã hội coi trọng học tập, sáng tạo và phù hợp với nhịp sống hiện đại nếu biết tận dụng đúng cách, đây chính là cầu nối hiệu quả, giúp sách đến gần hơn với mọi người, đặc biệt là thế hệ trẻ, một trong những sáng kiến thiết thực nhất là xây dựng, phát triển các câu lạc bộ đọc sách trực tuyến trên mạng xã hội như Facebook, Zalo, Tiktok, Youtebe. Thay vì chỉ đọc sách cá nhân người đọc có thể chia sẻ vào các cộng đồng cùng sở thích để cảm nhận giới thiệu sách hay và thảo luận về nội dung lan tỏa đến người khác. Ví dụ hiện nay có rất nhiều nhóm như review sách hay mỗi ngày, mỗi ngày một cuốn sách hay đã thu hút hàng chục nghìn thành viên tham gia. Những bài viết ngắn gọn, gần gũi cùng những video review sách hấp dẫn giúp nhiều bạn trẻ tìm lại được sự yêu thích với việc đọc. Đây là mô hình đã áp dụng hiệu quả và chứng minh rằng mạng xã hội không chỉ để giải trí mà còn có thể trở thành thư viện mở của công cộng bên cạnh đó, việc ứng dụng nền tảng số phát triển như thư viện điện tử cũng là một giải pháp quan trọng hiện nay, nhiều trường học và thư viện đã xây dựng kho sách điện tử cũng như có thể giúp học sinh có thể đọc sách mọi lúc, mọi nơi chỉ với một chiếc điện thoại, máy tính có kết nối với internet điều này đặc biệt hữu ích đối với học sinh ở vùng sâu, vùng xa với điều kiện tiếp xúc sách giấy còn hạn chế, các ứng dụng như Waka, Rindle, Google books hay thư viện của một số trường đại học đã góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho hàng triệu người, việc đọc sách điện tử không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn phù hợp với lối sống hiện đại, nhanh chóng và tiện lợi, ngoài ra, tổ chức các cuộc thi như đại sứ văn hóa, đọc thi, kể chuyện online, những hoạt động này đều tạo ra sân chơi bổ ích, vừa giúp học sinh rèn luyện kỹ năng đọc hiểu tư duy phản biện và khả năng trình bày quan điểm cá nhân trong thực tế cuộc thi đại sứ văn hóa, đọc do hội văn hóa thể thao và du lịch tổ chức hằng năm đã nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ từ học sinh trên cả nước. Nhiều bài dự thi không chỉ thể hiện tình yêu sách mà còn đưa ra những sáng kiến rất thiết thực để phát minh văn hóa đọc trong cộng đồng, một giải pháp khác rất phù hợp với xu hướng hiện nay là tận dụng nền tảng video ngắn như Tiktok để quảng bá những video ngắn, giới thiệu nội dung hấp dẫn, trích dẫn ý nghĩa hay chia sẻ, cảm xúc sau khi đọc sách, thường dễ thu hút người xem hơn những bài viết dài điều đấy cho thấy nếu biết kết hợp giữa tri thức và hình thức truyền tải hiện đại sách hoàn toàn có thể trở nên gần gũi và hấp dẫn với giới trẻ, tuy nhiên, để những sáng kiến ấy thực sự phát huy hiệu quả cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội. Gia đình cần định hướng cho con em sử dụng mạng xã hội một cách lành mạnh, biết chọn lọc nội dung tích cực thay vì sa đà vào những thông tin vô bổ. Nhà trường cần đổi mới phương pháp giáo dục, lồng ghép hoạt động đọc sách vào quá trình học tập thay vì chỉ coi là hoạt động phụ. Các cơ quan truyền thông và tổ chức xã hội cần tích cực lan tỏa giá trị tốt đẹp của việc đọc sách, xây dựng môi trường sống văn minh, giàu tri thức là một học sinh em nhận thấy bản thân cũng cần chủ động thay đổi thói quen tiếp cận tri thức thay vì dành quá nhiều thời gian lướt mạng xã hội một cách vô thức em có thể dành ra số phút mỗi ngày để đọc sách điện tử theo dõi các trang giới thiệu sách hay mỗi cuốn sách sẽ mở ra cho ta một chân trời mới giúp ta trưởng thành hơn trong suy nghĩ và hành động khi một người đọc sách tri thức sẽ được truyền cho một cá nhân khi nhiều người cùng đọc sách tri thức sẽ được bồi đắp cho nhiều người và cả cộng đồng cùng phát triển
Có thể nói, công nghệ và mạng xã hội không phải là nguyên nhân mài mòn sách, mài mòn văn hóa đọc mà vấn đề nằm ở chính con người sử dụng chúng. Nếu biết tận dụng đúng hướng, đây sẽ là công cụ mạnh mẽ để lan tỏa tri thức, khơi dậy niềm đam mê đọc sách và xây dựng một xã hội học tập bền vững. Phát triển văn hóa đọc trong thời đại số không chỉ là nhiệm vụ riêng ai mà là trách nhiệm chung của xã hội
