BÀI DỰ THI: ĐẠI SỨ VĂN HÓA ĐỌC TỈNH NINH BÌNH NĂM 2026
Họ và tên: Đỗ Thảo Duyên
Lớp: 7A
Trường: THCS Giao An
Câu 1: Trong các tác phẩm đã đọc, nhân vật nào truyền cảm hứng và hướng em tới lối sống tích cực, có trách nhiệm với xã hội, khơi dậy khát vọng cống hiến và phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc?
Bài làm
Có những con người không đứng trên đỉnh cao danh vọng nhưng lại lặng lẽ tỏa sáng bằng chính sự cống hiến của mình. Họ như những “ngọn lửa nhỏ” âm thầm sưởi ấm cuộc đời và thắp lên niềm tin trong lòng người khác. Trong dòng chảy của văn học, anh thanh niên trong truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” của nhà văn Nguyễn Thành Long chính là một con người như thế. Không ồn ào, không khoa trương, anh chọn cho mình một cuộc sống thầm lặng giữa núi cao, nhưng chính sự thầm lặng ấy lại tỏa sáng một vẻ đẹp lớn lao: sống có trách nhiệm, có lí tưởng và luôn hướng tới cống hiến cho đất nước.
Giữa không gian Sa Pa mênh mông, nơi mây mù bảng lảng quanh năm, nơi con người dường như trở nên nhỏ bé trước thiên nhiên hùng vĩ, anh thanh niên một mình làm việc trên đỉnh Yên Sơn cao hơn hai nghìn mét. Công việc của anh tưởng chừng giản đơn: đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất… nhưng lại đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối và tinh thần kỉ luật nghiêm ngặt. Những lần làm việc vào lúc “một giờ sáng”, “bốn giờ”, giữa cái lạnh cắt da cắt thịt của núi rừng, không phải ai cũng đủ nghị lực để vượt qua. Vậy mà anh vẫn đều đặn thức dậy, lặng lẽ hoàn thành nhiệm vụ, như một cỗ máy không mệt mỏi. Bởi hơn ai hết, anh hiểu rằng những con số tưởng chừng vô tri ấy lại góp phần quan trọng vào việc dự báo thời tiết, phục vụ sản xuất và chiến đấu. Anh từng tâm sự một cách giản dị mà sâu sắc: “Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được?”. Câu nói ấy không chỉ thể hiện tình yêu nghề mà còn cho thấy một quan niệm sống đẹp: tìm thấy ý nghĩa của cuộc đời trong lao động và cống hiến.
Không chỉ có trách nhiệm, anh thanh niên còn là một con người biết làm đẹp cho cuộc sống của mình. Giữa nơi heo hút, anh vẫn trồng hoa, nuôi gà, đọc sách – những việc làm tưởng như nhỏ bé nhưng lại chứa đựng một tâm hồn giàu cảm xúc và tinh tế. Những luống hoa rực rỡ sắc màu giữa sương mù lạnh giá không chỉ làm đẹp cho không gian sống mà còn như biểu tượng cho tinh thần lạc quan của anh. Anh đọc sách không chỉ để giết thời gian mà để nuôi dưỡng trí tuệ, mở rộng tâm hồn. Khi có khách đến thăm, anh hồ hởi đón tiếp, pha trà, kể chuyện một cách chân thành, cởi mở. Sự hiếu khách, ấm áp ấy khiến người đọc cảm nhận được ở anh một trái tim luôn hướng về con người, về cuộc sống.
Đặc biệt, điều làm nên vẻ đẹp cao quý ở anh thanh niên chính là sự khiêm tốn đáng trân trọng. Dù làm một công việc có ý nghĩa lớn lao, anh vẫn cho rằng mình chỉ là “người bình thường”, còn biết bao con người khác đang âm thầm cống hiến: người kĩ sư dưới vườn rau Sa Pa, người cán bộ nghiên cứu bản đồ sét… Chính cách nhìn nhận ấy càng làm nổi bật nhân cách cao đẹp của anh. Anh không xem mình là trung tâm, mà luôn hướng ánh nhìn về những giá trị chung, về những con người khác cũng đang góp sức cho đất nước. Ở anh, ta nhận ra một chân lí giản dị mà sâu sắc: giá trị của con người không nằm ở vị trí hay hoàn cảnh, mà nằm ở cách sống và tinh thần cống hiến.
Hình ảnh anh thanh niên không chỉ là một nhân vật văn học, mà còn là một biểu tượng đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam trong thời kì xây dựng đất nước. Anh đã thắp lên trong em một nguồn cảm hứng mạnh mẽ. Anh giúp em hiểu rằng sống có ích không phải là điều gì quá lớn lao, mà bắt đầu từ những việc nhỏ nhất, từ sự tận tâm trong từng hành động hằng ngày. Nhìn vào anh, em thấy mình cần chăm chỉ hơn trong học tập, biết trân trọng thời gian, rèn luyện ý chí và không ngừng hoàn thiện bản thân. Bởi lẽ, mỗi bài học hôm nay chính là nền tảng để ngày mai em có thể đóng góp cho xã hội.
Quan trọng hơn, anh thanh niên đã khơi dậy trong em khát vọng cống hiến. Đó không phải là những ước mơ xa vời, mà là mong muốn được trở thành một người có ích, góp phần nhỏ bé vào sự phát triển của quê hương, đất nước. Trong một xã hội ngày càng hiện đại, đất nước rất cần những con người biết sống trách nhiệm, biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân. Anh thanh niên – với cuộc sống giản dị mà cao đẹp – chính là tấm gương sáng để em noi theo trên hành trình trưởng thành.
Dẫu chỉ là một “nốt trầm” trong bản nhạc cuộc đời, anh thanh niên vẫn góp phần làm nên những thanh âm đẹp đẽ và ý nghĩa. Chính sự lặng lẽ ấy lại khiến anh trở nên rực rỡ hơn bao giờ hết. Anh không chỉ sống trong trang sách mà còn sống trong tâm hồn người đọc như một lời nhắc nhở bền bỉ: hãy sống có trách nhiệm, có lí tưởng và không ngừng nuôi dưỡng khát vọng cống hiến. Bởi lẽ, chính những con người “lặng lẽ” như anh đã và đang làm nên sức mạnh bền vững cho một đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Câu 2: Em hãy đề xuất sáng kiến, giải pháp (khuyến khích ứng dụng công nghệ, mạng xã hội) nhằm phát triển văn hóa đọc và lan tỏa tri thức trong cộng đồng. (Nêu được mục tiêu, nội dung công việc thực hiện, dự kiến kết quả đạt được. Khuyến khích những sáng kiến đã được áp dụng trong thực tiễn và có minh chứng)
Bài làm
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, thói quen đọc sách truyền thống của một bộ phận người dân, đặc biệt là học sinh, có xu hướng suy giảm do sự cạnh tranh của các phương tiện giải trí nhanh trên mạng xã hội. Tuy nhiên, nếu biết khai thác đúng cách, chính công nghệ và mạng xã hội lại có thể trở thành “đòn bẩy” hiệu quả để phục hồi và phát triển văn hóa đọc. Từ thực tiễn đó, em đề xuất sáng kiến “Tạo sân chơi lan tỏa văn hóa đọc” nhằm kết hợp hoạt động đọc sách với nền tảng số, qua đó lan tỏa tri thức trong cộng đồng một cách bền vững.
I. Mục tiêu của sáng kiến không chỉ dừng lại ở việc khuyến khích đọc sách mà còn hướng tới hình thành một hệ sinh thái đọc mở, nơi mỗi cá nhân vừa là người tiếp nhận tri thức, vừa là người chia sẻ tri thức. Cụ thể:
(1) Xây dựng thói quen đọc sách thường xuyên, có định hướng cho học sinh;
(2) Tạo môi trường giao lưu, trao đổi tri thức lành mạnh trên không gian mạng;
(3) Nâng cao năng lực tự học, tư duy phản biện và khả năng trình bày quan điểm của người tham gia.
II. Nội dung: Sáng kiến “Tạo sân chơi lan tỏa văn hóa đọc” tập trung xây dựng một môi trường đọc sách kết hợp với công nghệ và mạng xã hội nhằm khuyến khích mọi người, đặc biệt là học sinh, tham gia đọc và chia sẻ tri thức. Cụ thể, sáng kiến tạo các không gian đọc trực tuyến trên những nền tảng phổ biến như Facebook, Zalo, TikTok để giới thiệu sách hay, đăng bài tóm tắt nội dung, chia sẻ cảm nhận hoặc thực hiện các video review ngắn. Đồng thời, tổ chức các hoạt động tương tác như “mỗi tuần một cuốn sách”, “thử thách đọc sách”, thi kể chuyện hoặc giới thiệu sách nhằm tạo hứng thú và hình thành thói quen đọc thường xuyên. Bên cạnh đó, sáng kiến còn kết hợp với các hoạt động thực tế như xây dựng tủ sách lớp học, tổ chức ngày hội đọc sách, trao đổi và tặng sách để tăng khả năng tiếp cận và gắn kết cộng đồng. Qua những nội dung đó, sáng kiến góp phần lan tỏa văn hóa đọc, nâng cao nhận thức và phát triển kỹ năng học tập cho người tham gia.
III. Cách thực hiện sáng kiến: Để sáng kiến đạt hiệu quả và có tính khả thi cao, việc triển khai cần được tiến hành theo các bước cụ thể, đồng bộ giữa môi trường trực tuyến và thực tế:
1. Xây dựng nền tảng triển khai: Trước hết, thành lập các kênh chính thức để lan tỏa văn hóa đọc như: nhóm Facebook, Zalo, kênh TikTok hoặc website của lớp/trường. Đây sẽ là “không gian đọc số”, nơi tập trung chia sẻ, trao đổi và kết nối những người yêu sách.
2. Tổ chức nội dung hoạt động: Nội dung cần phong phú, hấp dẫn và phù hợp với lứa tuổi học sinh:
– Đăng bài giới thiệu sách hay theo chủ đề (văn học, khoa học, kỹ năng sống…).
– Viết tóm tắt nội dung, chia sẻ cảm nhận cá nhân sau khi đọc.
– Sáng tạo video ngắn review sách để tăng tính thu hút.
– Đăng trích dẫn hay, câu nói ý nghĩa từ sách để khơi gợi hứng thú đọc.
3. Tạo hoạt động tương tác thường xuyên: Để duy trì sự tham gia lâu dài, cần tổ chức các hoạt động mang tính thử thách và thi đua như:
– “Mỗi tuần một cuốn sách”
– “Thử thách đọc sách 21 ngày”
– Cuộc thi kể chuyện, giới thiệu sách online
– Bình chọn bài viết/video ấn tượng
Các hoạt động này giúp người tham gia không chỉ đọc mà còn chia sẻ và lan tỏa tri thức.
4. Kết hợp hoạt động trực tiếp: Bên cạnh môi trường online, có thể tổ chức các hoạt động thực tế như:
– Ngày hội đọc sách.
– Trao đổi, tặng sách cũ.
– Xây dựng “tủ sách lớp học” hoặc “tủ sách cộng đồng”.
Điều này giúp tăng tính gắn kết và đưa việc đọc trở lại đời sống thường ngày.
5. Đánh giá và duy trì hoạt động: Thường xuyên theo dõi mức độ tham gia (số lượng bài đăng, lượt tương tác, số người tham gia thử thách…) để đánh giá hiệu quả. Từ đó điều chỉnh nội dung, hình thức tổ chức cho phù hợp hơn, đồng thời khen thưởng cá nhân tích cực để tạo động lực duy trì lâu dài.
IV. Dự kiến hiệu quả đạt được của sáng kiến là tạo ra sự chuyển biến rõ rệt trong nhận thức và hành vi đọc của người tham gia. Việc đọc sách không còn là hoạt động mang tính cá nhân, đơn lẻ mà trở thành một trải nghiệm xã hội có tính kết nối cao. Đồng thời, thông qua việc chia sẻ và phản hồi, người đọc được rèn luyện tư duy phân tích, khả năng diễn đạt và kỹ năng số. Về lâu dài, sáng kiến góp phần hình thành một cộng đồng học tập tích cực, biết khai thác công nghệ theo hướng có ích, từ đó nâng cao chất lượng đời sống tinh thần và tri thức của xã hội.
V. Minh chứng
Tóm lại, sáng kiến “Tạo sân chơi lan tỏa văn hóa đọc” là một giải pháp phù hợp với xu thế thời đại, kết hợp hài hòa giữa giá trị truyền thống và công nghệ hiện đại. Việc triển khai sáng kiến không chỉ góp phần phát triển văn hóa đọc mà còn xây dựng một cộng đồng học tập chủ động, sáng tạo và không ngừng phát triển.
