BÀI DỰ THI: ĐẠI SỨ VĂN HÓA ĐỌC TỈNH NINH BÌNH NĂM 2026
Họ và tên: Nguyễn Hoàng Diệp
Lớp: 8A
Trường: THCS Giao An
Câu 1: Trong các tác phẩm đã đọc, nhân vật nào đã truyền cảm hứng, hướng em tới lối sống tích cực, có trách nhiệm với xã hội, khơi dậy khát vọng cống hiến và phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc?
Bài làm
Sự phát triển của một đất nước không chỉ được đo bằng kinh tế, bằng của cải, bằng những tòa nhà cao tầng hay môi trường sống mà còn được xây dựng nên từ những con người. Chính là sự đóng góp và cống hiến của người dân. Mỗi công dân đều là một phần quan trọng của đất nước, cả trẻ em cũng vậy. Bản thân em là mầm non của đất nước đã nhận ra vai trò, trách nhiệm của mình đang mang trên vai. Đó không chỉ là tình yêu nước, sự tự hào mà còn là sự hi sinh, công hiến hết mình với Tổ Quốc. Tình yêu mãnh liệt ấy được thắp sáng trong em bởi đội trưởng Kim Đồng-đội trưởng đầu tiên của Hội Nhi đồng Cứu quốc (Đội Thiếu niên Tiền phong HCM) Qua tập truyện Kim Đồng của nhà văn Tô Hoài, hình ảnh người thiếu niên anh dũng Kim Đồng với tinh thần dũng cảm, trách nhiệm và lòng yêu nước của anh.
Truyện Kim Đồng của Tô Hoài được nhà văn tái hiện lại cuộc đời anh dũng của Kim Đồng trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp và phong trào cách mạng Việt Bắc. Tác phẩm được Tô Hoài sáng tác sau Cách mạng tháng Tám năm 1945. Đây là một trong những tác phẩm thiếu nhi tiêu biểu nên thường xuyên được in lại trong các tập tuyển và chương trình học. Năm 2019, truyện được tái bản lần thứ 12-nhân dịp kỉ niệm 94 năm ngày thành lập Đoàn Thanh Niên Cộng Sản HCM. Năm 2021, tái bản lần thứ 13 nhân dịp kỉ niệm 80 năm ngày thành lập đội Thiếu Niên Tiền Phong HCM. Và tái bản lần gần đây nhất vào năm 2024-lần thứ 14 nằm trong bộ 17 cuốn tôn vinh các anh hùng liệt sĩ trẻ tuổi
Tác phẩm xoay quanh cuộc sống của Kim Đồng trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp. Khi đó bọn chúng khiến ta ngu chữ, bắt đi lao động và làm phu. Chính sự áp bức, dày vò đó đã khợi gợi trong Kim Đồng một cậu bé 10 tuổi với ý chí quả cảm, quyết tâm đuổi giặc, đánh giặc khắc ghi mãi trong lòng tới khi hi sinh
Kim Đồng tên thật là Nông Văn Dền quê ở Nà Mạ tỉnh Cao Bằng hiện nay. Anh là con út trong gia đình nghèo nhưng có truyền thống tham gia hoạt động cách mạng từ sớm. Anh trai là Nông Văn Tằng –bí danh là Phục Quốc, chính anh là người truyền cảm hứng mạnh mẽ tham gia cách mạng cho Dền. Tác phẩm không chỉ là một câu chuyện về cuộc đời hào hùng của thanh niên trẻ Kim Đồng mà còn là sự truyền tải mạnh mẽ tới bạn đọc về ý chí “Dám nghĩ dám làm, sự quyết tâm, sự độc lập, anh dũng từ Kim Đồng.
Dền hiện nên với một cậu bé nhanh nhẹn, thông minh, , nhanh trí. Anh đã được Bác Hồ thân yêu gửi gắm hi vọng qua lời khích lệ “Cháu cố gắng học giỏi hơn…” trong cuộc gặp mặt ở đầu làng. Nên ta có thể thấy vẻ đẹp của anh không chỉ được thể hiện qua suy nghĩ, tâm hồn mà còn được lan tỏa qua hành động và từng câu nói của anh và cả những lần được giao nhiệm vụ
Hành trình cách mạng của Dền khi cậu mới 10 tuổi, chính sự bóc lột của bọn thực dân nên đã cướp đi mạng sống của bố Dền khi đang trên đường trở về. Bởi thế mà ý chí của Dền đã được nung nấu trong khoảnh khắc đó. Chỉ mới 10 tuổi nhưng Dền đã có những suy nghĩ chính chắn mang dáng của người trưởng thành khi muốn làm người lớn, đảm nhiệm công việc gia đình để bảo vệ, chăm sóc mẹ khỏi bọn cướp. Từ những tháng ngày ham học, ham làm, Dền đã được học hỏi rất nhiều từ anh trai nên mong muốn tham gia cách mạng đã được nung nấu
Những ngày không có bố, mọi công việc trong nhà trở nên bận rộn hơn. Là một cậu bé hiểu chuyện nên Dền cùng anh chia sẻ việc nhà. Nhờ môi trường lao động ấy mà Dền đã hiểu và biết trân trọng mọi thứ hơn. Điều làm nên trải nghiệm ấy chính là sự ấm ức, tuyệt vọng khi đi chợ của hai anh em. Bị bọn lính để ý tới 2 con vịt béo bở và cướp đi ; Dền tuyệt vọng, khóc lóc nhưng chẳng thể làm được gì. Điều đó đã làm nên quyết tâm đuổi giặc trong Dền khi nói với anh “ không được, nếu bao giờ làng Nà Mạ nhà mình có hội đánh cướp thì không thể tha cái thằng lính cướp lồng vịt”. Và quả thế, khi trong châu thành lập hội cách mạng, chính hai anh em đã xung phong tham gia đầu tiên
Nhìn vào hành trình ấy chúng ta có thể thấy rằng, cuộc sống đã áp bức nên một cậu bé với đầy biến động xung quanh nhưng không vì thế mà Dền bỏ cuộc, không vì thế mà Dền than trách. Những giây phút yêu ớt, nước mắt giòng dã, sự day dứt hối hận đã làm nên một cậu bé kiên cường, quả cảm dám đối mặt với thực dân, quân địch. Khi biết hai anh Bát Ngư và Phục Quốc âm thầm tham gia hội cách mạng, Dền nén nút đi theo và chứng kiến các cuộc tập duyệt, tập bắn của các anh. Dền đã nói trực tiếp và xin anh trai cho được tham gia cách mạng mặc dù tuổi rất còn nhỏ. Đây không phải là lựa chọn do sự thích thú, hào hứng bộc phát nhất thời của một đứa trẻ mà chính là kết quả của quá trình nhận thức và trưởng thành. Bởi sự đam mê, quyết tâm mãnh liệt và có một trái tim yêu nước nồng nhiệt ấy nên Dền đã được cán bộ Đức Thanh gặp mặt và đồng ý chấp thuật tham gia cách mạng. Nhờ Dền mà từ đó Hội Nhi đồng Cứu quốc ra đời với 5 thành viên: Kim Đồng, Cao Sơn, Thanh Thủy, Thủy Tiên, Thanh Minh và đội trưởng chính là Kim Đồng. Đó không chỉ là những đứa trẻ non nớt, tinh nghịch mà chúng chính là những mầm non, là hy vọng của đất nước. Các em say mê học tập, chăm chỉ dù phải hy sinh thời gian vui chơi –đó chính là sự đánh đổi lớn từ những đứa trẻ mới lớn. Không chỉ đơn giản là một hội nhi đồng, các em đã thể hiện sự mạnh mẽ, tinh thần trách nhiệm, dũng cảm qua những nhiệm vụ canh gác cho các cuộc họp của cán bộ. Ngoài ra, sự đoàn kết, chia sẻ cũng được thể hiện khi cả nhóm rủ nhau đi xem hát then nhưng Kim Đồng phải làm nhiệm vụ nên cả nhóm quyết định giúp đỡ và đợi Dền đến khi xong việc. Từ chi tiết đó ta có thể thấy rằng, dân tộc ta đã hình thành sự đoàn kết, tinh thần trách nhiệm, tình yêu nước từ xa xưa bởi đó mà đã làm nên một Việt Nam hòa bình, phồn vinh như ngày hôm nay.
Điều đặc biệt và ấn tượng nhất trong em luôn chính là tinh thần quyết tâm, quả cảm, trách nhiệm cao của đội trưởng Kim Đồng. Anh được giao nhiệm vụ truyền tin, liên lạc, đưa đường cho cán bộ vượt qua vùng bị địch bao vậy, canh gác. Mặc dù đi xa, gặp nhiều rắc rối, phải hi sinh giấc ngủ, thời gian nhưng anh vẫn luôn giữ vững tinh thần, ý chí phục vụ hết mình cho cách mạng. Chính điều ấy đã khiến em phải suy ngẫm sâu sắc về bản thân ngày nay đang sống trong thời hòa bình. Em được đi học, được tự do nhưng vẫn luôn chán nản với việc học, thường xuyên không học bài, lười biếng. Nhưng cũng chạc tuổi mình thì đội trưởng Kim Đồng đã cống hiến rất nhiều cho Tổ Quốc, nhận nhiều nhiệm vụ khác nhau với sự nhiệt và luôn sẵn sàng phục vụ
Trong quá trình làm nhiệm vụ liên lạc, Kim Đồng thường xuyên phải đối mặt với những tình huống vô cùng nguy hiểm. Trước sự truy lùng gắt gao của địch, cậu không hề run sợ mà luôn giữ được sự bình tĩnh và nhanh trí. Có những lúc gặp lính địch, Kim Đồng giả vờ hồn nhiên như một đứa trẻ đi gọi thầy mo hoặc thay đổi linh hoạt đường đi để tránh bị phát hiện. Đặc biệt, trong tình huống nguy cấp, khi địch xuất hiện bất ngờ, cậu cũng đã tìm cách đánh lạc hướng để bảo vệ đội cách mạng. Sự gan dạ, dũng cảm của Kim Đồng còn được anh Ngư Mạn nghĩ khen thầm “Kim Đồng gan đến thế”
Đỉnh cao của sự dũng cảm ở Kim Đồng chính là sự anh dũng khi đang làm nhiệm vụ. Trong một lần sau khi làm xong nhiệm vụ, Dền định về nhà chợp mắt nhưng cứ nghe tiếng cho sủa liên hồi. Dền đoán là có lính nên đã dùng báo hiệu và đánh lạc hướng lính phục kích để bảo vệ an toàn cho các cán bộ cách mạng. Dù bản thân phải đối mặt với nguy hiểmcận kề cái chết nhưng anh không hề do dự mà dũng cảm lao ra thu hút sự chú ý của kẻ địch. “Đoàng”-tiếng súng vang trong sương mù. Hành động ấy đã giúp cán bộ kịp thời rút lui nhưng đội trưởng Kim Đồng thì đã hi sinh khi độ tuổi còn 14
Từ đội trưởng Kim Đồng đã cho em nhận thức được rằng: không có sự cống hiến nào là vô ích, không có tình yêu nào là viển vông. Điều cuối cùng làm nên tất cả chính là con người chúng ta. Qua “Kim Đồng” em đã nhận ra rằng: Tuổi trẻ của chúng ta không nên chỉ là những tháng ngày yên bình, vui chơi mà phải là quá trình tập luyện, trau dồi kiến thức để cống hiến cho quê hương, cho tổ quốc
Khép lại những trang sách của Kim Đồng, hình ảnh cậu bé Dền vẫn còn đọng lại trong trái tim em như một nét mực khó phai trên trang giấy. Đó không chỉ là một cuộc đời về cậu bé vùng núi nghèo khó, ngây thơ sống trong thời cách mạng, mà còn là biểu tượng cao quý, ý chí và sự trưởng thành cho thế hệ trẻ Việt Nam ngày nay. Từ những trải nghiệm đầy mất mát, Dền đã cho ta thấy một hành trình giác ngộ, công hiến và hi sinh cho Tổ Quốc với tình yêu tha thiết
Điều còn lại sau tất cả không nằm ở những sự việc đã qua mà dư âm sâu sắc của Kim Đồng về sự hi sinh cao cả khi tuổi còn trẻ -độ tuổi còn đang vui chơi, đầy nhiệt huyết. Đó chính là lời nhắc nhở chúng ta về cách sống, về trách nhiệm to lớn mà chúng ta đang mang trên vai. Cuộc đời chính là hương vị, hành trình chính là muối ăn. Từ đội trưởng Kim Đồng chính là lời thôi thúc mỗi người trẻ chúng ta hãy biến hành trình cuộc đời trở thành sự cống hiến vô giá, như lời gửi gắm của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng :
“Nếu là hoa hãy là hoa hướng dương
Nếu là chim hãy là chim bồ câu trắng
Nếu là đá hãy là đá kim cương
Nếu là người hãy là người cộng sản!”
Câu 2: Em hãy đề xuất sáng kiến, giải pháp (khuyến khích ứng dụng công nghệ, mạng xã hội) nhằm phát triển văn hóa đọc và lan tỏa tri thức trong cộng đồng. (Nêu được mục tiêu, nội dung công việc cần được thực hiện, dự kiến kết quả đạt được. Khuyến khích những sáng kiến đã được áp dụng trong thực tiễn và có minh chứng).
Bài làm
Con người rồi cũng lớn lên, thời đại rồi cũng phát triển. Công nghệ luôn là mục tiêu hàng đầu của con người, bởi thế những trang sách dần được thay thế bởi những thiết bị, ứng dụng và mạng xã hội. Tuy nhiên, chúng ta cần phải hiểu rằng dù trong thời đại nào thì việc đọc sách luôn có vai trò trong việc nâng cao tri thức và phát triển con người một cách cụ thể và khách quan. Bởi lẽ đó mà chúng ta cần có những sáng kiến nhằm thắp lại ngọn lửa yêu thích, đam mê đọc sách cho các độc giả trong xã hội hiện nay
Sáng kiến của em chính là “Sách và công nghệ là bạn bè”. Sáng kiến này có thể giúp cho bạn đọc vừa được tiếp xúc với công nghệ và cũng có thể tìm hiểu nhiều về văn hóa đọc sách hơn. Nhờ điều đó mà thế giới văn học được phát triển mạnh mẽ hơn trên mạng xã hội và cũng giúp các bạn trẻ có niềm say mê, thích thú với việc đọc sách. Từ sáng kiến trên em xác định rõ quá trình phát triển văn hóa đọc
1. Mục tiêu
Mục tiêu của sáng kiến đó chính là…Thứ nhất là khơi dậy niềm đam mê đọc sách trong học sinh đồng thời kết hợp công nghệ để giúp việc tiếp cận tri thức trở nên thuận tiên và hấp dẫn hơn. Thứ hai là nhờ nền tảng cộng nghệ số để xây dựng nên một cộng đồng yêu thích đọc sách. Thứ ba là giúp các em học sinh nhờ tìm hiểu và đọc sách trên các nền tảng mà phát triển được kĩ năng sống, kiến thức văn và xã hội. Thứ tư là thông qua các nền tảng số mà khơi gợi trong các em sự tò mò, chủ động tìm hiểu thông tin phát triển của chính trị đảng và nhà nước
2. Nội dung
Về nội dung, em đề xuất nên tổ chức nhiều hơn các hội chợ sách diện rộng khắp nơi để tạo cơ hội tìm hiểu cho các bạn học sinh, sinh viên. Bên cạnh đó, có thể quảng bá, giới thiệu các loại sách cùng với các nhân vật nổi tiếng hay đơn giản hơn giúp mọi người biết đến với việc đọc sách qua các thử thách như “7 ngày đọc xong 1 cuốn sách” hay “làm sao để có thể đọc 5 cuốn sách trong 3 tháng”tạo sự thích thú, động lực đọc sách cho người xem. Ngoài ra, có thể tạo các kênh đọc sách, app đọc sách cho mọi lứa tuổi và tạo app nói dành cho những người bị khiếm khuyết, tật bẩm sinh. Chúng ta cũng có thể thiết lập một cộng đồng đọc sách trên các nền tảng: Facebook, Instagram, TikTok, …để giúp cho việc lan truyền mạnh mẽ hơn. Đồng thời, có thể xây dựng thư viện số với các tài liệu, ebook phù hợp để mọi người dễ dàng tiếp cận mọi lúc, mọi nơi
3. Cách thực hiện
Để có thể thực hiện nội dung công việc chúng ta cần đưa ra công vệc cụ thể hằng ngày và điều đặc biệt là rất cần sự hợp tác, hưởng ứng từ các em học sinh và mọi người. Trước hết hãy coi việc đọc sách như một môn học, nhà trường có thể tổ chức hoạt động đọc sách và yêu cầu các em đọc số lượng sách quy định mỗi ngày VD:1 ngày cần đọc 10-15tr, … và nêu lại nội dung sau khi đọc xong. Thứ hai, khuyến khích các em học sinh tận dụng những thiết bị có sẵn để cùng nhau lập các kênh trên trang mạng, diễn đàn để lan tỏa việc đọc sách. Từ các kênh đã được lập sẵn, các em có thể thu âm các cuốn sách để tiết kiệm chi phí, chia sẻ cho các bạn ở vùng cao có cơ hội tiếp cận với scah một cách dễ dàng hơn. Nhà sách cần mở rộng các thư viện trên địa phương, khích lệ các em trao đổi sách miễn phí tại thư viện, vừa tiết kiệm chi phí cũng như lĩnh hội được nhiều kiến thức. Để có thể phát triển toàn diện văn hóa đọc từ các em học sinh thì cần sự hỗ trợ rất nhiều từ nhà trường, nhà trường có thể tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa đọc, cuộc thi kể chuyện, …để từ đó tang tính hấp dẫn và thu hút nhiều người tìm đến sách nhiều hơn.
4. Kết quả có thể đạt được
Nếu các đề xuất trên được thực hiện và khai triển thì sự kết hợp giữa sách và công nghệ quả thật là một cơ hội quý giá để việc đọc sách được đến gần với các em hơn trong thời đại 4. 0 này. Niềm say mê, thích thú với sách sẽ giúp các em học được tính tự lập, sắp xếp thời gian giữa việc học và đọc sách. Đọc sách sẽ giúp các em nâng cao trình độ tri thức, hiểu biết diện rộng, học được kỹ năng sống và cách đối nhân xử thế, …Không chỉ vậy, nhờ sự ham học hỏi từ các em học sinh sẽ góp phần xây dựng một cộng đồng tri thức, đoàn kết và phát triển đất nước tươi đẹp
5 Minh chứng:
Trong thực tế, có rất nhiều bản trẻ bao gồm học sinh, sinh viên đã thành lập các nền tảng, một cộng đồng đọc sách trên TikTok, Facebook, Instagram, …Trong lớp em, các bạn đã lập một tài khoản trên TikTok nhằm quảng bá văn hóa đọc sách tới mọi người. Ngoài ra, các bạn còn tổ chức một nhóm câu lạc bộ trao đổi sách gồm 10 người để có thể bàn bạc, đưa ra những kế hoạch phát triển văn hóa đọc sách trong trường. Chúng em còn ghi âm những cuốn sách trên nền tảng trang mạng: Spotify, Zing MP3, Pure Tuber để các bạn trên vùng núi, khiếm thị có thể tìm đến sách thông qua ghi âm của chúng em. Ngoài chúng em ra, hiện nay trên nền tảng TikTOk hay Youtuber cũng có rất nhiều video review ngắn về các cuốn sách rất hấp dẫn và thu hút hàng nghìn người xem. Từ những điều ấy chúng ta có thể thấy việc kết hợp giữa sách và công nghệ hoàn toàn là khả thi và hiệu quả. Những minh chứng này chứng tỏ sáng kiến “Sách và công nghệ là bạn bè” có thể triển khai trong thực tế và mang lại kết quả tích cực cho mọi người
Văn hóa đọc sách chỉ thực sự phát triển khi mỗi chúng ta có tinh thần và trách nhiệm thực hiện công việc đọc sách và lan tỏa tri thức văn hóa đọc. Sách chính là người bạn trung thành duy nhất với chúng ta trên con đường trinh phục cuộc sống. Đừng coi việc đọc sách chỉ là một hình thức mà hãy coi đó là một công việc quan trọng ngang với việc học. Có sách là có tất cả, hãy để sách là người bạn đồng hành của mỗi em học sinh trong hành trình chinh phục tri thức như nhà văn Nguyễn Ngọc Ánh từng nói rằng: “Sách là nơi lưu giữ những điều đẹp đẽ của cuộc sống”
